Autor: Dr Jadwiga Górnicka

   Flawonoidy są roślinnymi substancjami czynnymi o właściwościach przeciwutleniających. Na temat ich biologicznego działania w ostatnich 40 latach ukazało
się wiele prac. Już w 1936 roku węgierski uczony Albert Szent-Gyorgyi wykazał, ze dwa flawonoidy pochodzące z cytrusow, zmniejszają łamliwosc naczyń włosowatych i uszczelniają ich ścianki. Początkowo naukowcy sądzili, że flawonoidy to kolejna witamina i nazwali substancje z tej grupy witaminą P, ponie-
waż w połączeniu z witaminą C miały zdolność zapobiegania szkorbutowi. Wówczas otrzymywano je z pomarańczy i dopiero wiele lat później okazało się, że rzekoma witamina P jest w istocie mieszaniną flawonoidów, głównie rutyny.

    Flawonoidy wchodzą w skład systemów odpornościowych roślin. Przeniesione do naszego organizmu pełnią podobne funkcje ochronne. Neutralizują wolne rodniki, hamując rozwój miażdżycy i nowotworów. Wspomagają układ odpornościowy. Działają przeciwzapalnie i przeciwalergicznie. Poprawiają mikrokrążenie skóry poprzez wzmocnienie ścian naczyń krwionośnych, m.in. przeciwdziałając utlenianiu adrenaliny, zapobiegają teleangiektazjom czyli „pajączkom naczyniowym”.

    Chronią przed utlenianiem witaminy C, która jest niezbędna do syntezy kolagenu, dzięki czemu zapobiegają procesom starzenia się skóry. Przeciwdziałając agregacji trombocytów, usprawniają przepływ krwi. Poprzez hamowanie tworzenia mediatorów zapalenia oraz zapobieganie utlenianiu lipidów cementu międzykomórkowego łagodzą stany zapalne, które zaburzają mikrokrążenie skórne. Stanowią naturalny filtr ochronny przed promieniowaniem UV.      

    Flawonoidy są tzw. „wymiataczem” wolnych rodników, rozkurczają mięśnie gładkie naczyń krwionośnych i przewodów żółciowych, podnoszą kondycję naczyń
włosowatych, uszczelniają i wzmacniają ściany naczyń krwionośnych i ich przepuszczalność, usprawniają krążenie, zapobiegają krwawieniom, wybroczynom, są pomocne w leczeniu miażdżycy, poprawiają przepływ krwi w naczyniach wieńcowych i obniżają ciśnienie, działają przeciwalergicznie, przeciwgrzybicznie, przeciwnowotworowo i przeciwwrzodowo.   

    Flawonoidy ograniczają także zakrzepy krwi przyczyniające się do udarów mózgu. Zmniejszają utlenianie LDL (tzw. dobrego cholesterolu), który ma niską gęstość;jego utlenianie powoduje bowiem zwiększanie tej gęstości i zatykanie tętnic. Naukowcy twierdzą, że mała liczba osób chorujących na serce we Francji wynika właśnie z rozpowszechnienia w tym kraju zwyczaju picia czerwonego wina, które zawiera dużo flawonoidów, a także z diety warzywno-owocowej, a zwłaszcza dużego spożycia cebuli i czosnku.

    Stwierdzono, że wiele flawonoidów zapobiega nowotworom, hamuje powstawanie czynników rakotwórczych, powstrzymuje rozwój raka. Pomagają one chronić organizm przed niszczącym procesem wywołanym paleniem papierosów. Chronią oczy przed schorzeniami powodującymi utratę wzroku - zaćma, degeneracja siatkówki. Flawonoidy wspomagają też wątrobę w usuwaniu związków toksycznych z organizmu. Okazuje się, że należą do nielicznych substancji, które wiążą toksyczne pierwiastki, takie jak miedź i ołów, a potem wydalają je z organizmu. Mogą spowalniać przebieg choroby Alzheimera.

    Grupa substancji zwanych flawonoidami jest niezwykle liczna, dotychczas odkryto ponad 4000 związków chemicz-nych, które do niej należą. Występują m.in. w owocach (głównie owocach czerwonych i czarnych), warzywach (np. pomidorach, brokułach, papryce, sałacie), kaszy gryczanej, roślinach strączkowych (np. soi), herbacie, w czerwonym winie, młodym pieprzu. Większość żywności pochodzenia roślinnego zawiera flawonoidy, lecz w różnej ilości i stężeniu. Szczególnie duża zawartość barwników cechuje ciemne owoce jagodowe. Są to rośliny znane i wykorzystywane w medycynie ludo-wej już od wielu stuleci: czarna jagoda, rokitnik, czarny bez, wiśnia, owoc granatu, ciemne winogrona, jeżyny, czarna porzeczka itp.