Autor: Dr.Karolina Galikowska

Czym są wolne rodniki?

   Wolny rodnik to cząsteczka (najczęściej tlenu) pozbawiona jednego elektronu, bez którego nie może stanowić całości. Dąży więc do uzupełnienia brakującego elektronu i szuka go w cząsteczkach związków, znajdujących się w innych tkankach. Poszukujący równowagi rodnik bardzo łatwo wchodzi w reakcje z napotkanymi substancjami. Zabierając im brakujący elektron, odzyskuje równowagę, jednocześnie niszcząc ją wokół siebie. Powoduje to uszkodzenia białek, tłuszczów i kwasów nukleinowych komórek.
W ciągu doby zużywamy 350 litrów tlenu. 1-2% tej ilości redukowane jest do wolnego rodnika nadtlenkowego lub nadtlenku wodoru, codaje nam ok. 2-4 kilogramów wolnych rodników rocznie!

   Nadmiar wolnych rodników uszkadza tkanki własnego organizmu, rujnując zdrowie i przyczyniając się do przedwczesnego starzenia organizmu. Naukowcy twierdzą, że wolne rodniki mają swój uzasadniony udział w powstawaniu nowotworów, alergii skórnych i wziewnych, trądzika, chorób oka (zaćma, jaskra), artretyzmu, reumatyzmu, miażdżycy naczyń, przyczyniają się do powstawania udarów mózgu i zawałów serca. Zagrożenia w otoczeniu nasilające nowstawanie wolnych rodników w organizmie ludzkim:

-dym papierosowy (substancje smoliste znajdujące się w jednym „wdechu” dymu tytoniowego zawierają około 10¹⁴ atomów, bardzo aktywnych wolnych rodników),

-promieniowanie UV,

-zła dieta - głównie konserwowana żywność o znacznym stopniu przetworzenia (smażenie, pieczenie, wędzenie, grilowanie),

-zanieczyszczenie środowiska - wody, gleby i powietrza - przez substancje smoliste, ozon, metale ciężkie, azbest itp.

   Powstawanie wolnych rodników jest powszechne, a ich obecność prowadzi do wielu patologii na poziomie komórkowym, w tym uszkodzenie DNA i RNA. Atak wolnych rodników zmienia strukturę naszego kodu genetycznego, wywołując mutacje DNA.
Zmutowane komórki zaczynają się mnożyć, nie poddając się ustrojowym mechanizmom regulacyjnym. Tak powstaje nowotwór. Naukowcy uważają, że wolne rodniki mają wpływ na rozwój wszystkich nowotworów, na które człowiek może zachorować.
   Wolne rodniki są też praprzyczyną miażdżycy. Uszkadzają ściany naczyń krwionośnych i utleniają lipoproteiny LDL. Tłuszcze z utlenionym cholesterolem i wapniem osiada na ścianach tętnic jako blaszki miażdżycowe. Jeśli dodatkowo ściany naczynia zostaną uszkodzone (np. pękną), wówczas powstają wewnątrznaczyniowe skrzepliny. Gdy skrzeplina „urwie się", może powędrować naczyniami krwionośnymi w kierunku serca (wtedy grozi nam zawał serca) lub mózgu (wówczas narażeni jesteśmy na udar niedokrwienny mózgu).
  

   Należy jednak pamiętać, że wolny rodnik niszczy na swojej drodze wszystko! Wolne rodniki szkodzą też naszej urodzie. Niszcząc lipidy naskórka, naruszają jego naturalną barierę ochronną. Skóra staje się sucha i skłonna do podrażnień. Uszkodzone zostają również włókna kolagenowe i elaatynowe skóry właściwej, a to prowadzi do zmniejszenia jej elastyczności i przyśpiesza powstawanie głębokich zmarszczek. W skrajnych przypadkach dochodzi do uszkodzenia kwasów nukleinowych, odpowiedzialnych za prawidłową budowę komórek co może prowadzić do rozwoju raka skóry.

   Na szczęście nie jesteśmy bezsilni wobec szkodliwego działania wolnych rodników! Nasz organizm posiada wrodzone mechanizmy obronne, działające sprawnie przy powstającej fizjologicznie, niewielkiej liczbie wolnych rodników i wytwarza sporo przeciwutleniaczy.
    Jednak przy tak olbrzymiej liczbie wolnych rodników, z którą mamy do czynienia, żyjąc w silnie zanieczyszczonym środowisku, musimy wspomagać swój   system immunologiczny.
   W jaki sposób? Najlepiej przez dostarczanie organizmowi wraz z dietą odpowiedniej porcji antyoksydantów. Należą do nich flawonoidy, karotenoidy (beta-karoten, luteina i likopen), a także witaminy A, C, E i inne.
   Antyoksydanty krążąc po organizmie, wchodzą w reakcje z wolnymi rodnikami, a oddającim dobrowolnie jeden elektron, unieszkodliwiają je. Po oddaniuelektronu przeciwutleniacze zamieniają się w neutralne cząsteczki, wydalane z ustroju.

Przeciwutleniacze chronią więc zdrowe komórki przed uszkodzeniami.

Zobacz również: Flawonoidy